Loading...

سرندیپیتی واژه‌ای از دل فارسی باستان!

سرندیپیتی شما را یاد چه می‌اندازد؟ مسلما با مشاهده عکس بندانگشتی این نوشتار پاسخ این پرسش کارتون «جزیره ناشناخته» پخش شده در دهه ۷۰ و ۸۰ خورشیدی از شبکه ۲ تلوزیون ایران خواهد بود. چندی پیش حین گپی دوستانه با یکی از دوستان صمیمی‌ام واژگان «بورا بورا» (نام جزیره) و «سرندیپیتی» (موجود صورتی رنگ کارتون) برای من زنده شد. پس از آن تصمیم گفتم تا کنکاشی در برخی از پدیده‌های دوران کودکی‌ام داشته باشم. امری که امروزه به سبب پیشرفت بیشتر ارتباطات بسیار آسان‌تر به نظر می‌رسد. اما قبل از آن باید شما را با دو حقیقت جالب توجه آشنا کنم. نخست آنکه جزیره بورا بورا واقعا وجود خارجی دارد و دوم آنکه واژه «سرندیپیتی» برگرفته از دل زبان فارسی و ادبیات کهن آن می‌باشد. می‌پرسید کجا و چگونه؟ با ما همراه باشید.

سرندیپیتی

سرندیپیتی

سرندیپیتی چیست؟

«سرندیپیتی، هیولای صورتی» (Serendipity the Pink Dragon) یک مجموعه کارتونی ۲۶ قسمتی ژاپنی است که در سال ۱۳۶۲ بر اساس کتابی به نام «سرندیپیتی» نوشته استفان کاس‌گروو ساخته شده است. این مجموعه ماجرای پسری را روایت می‌کند که پس از غرق‌شدن کشتی‌اش به جزیره بورا بورا پناه برده و در آن جزیره با تخم صورتی رنگ یک اژدهای صورتی (سرندیپیتی) برخورد می‌کند. سریال ماجراهای این دو را در جزیره ناشناخته مورد بررسی قرار می‌دهد.

اما واژه «سرندیپیتی» به چه معناست و از کجا سرچشمه گرفته است؟ سرندیپیتی (به انگیلیسی Serendipity) به یافته یا دست‌آوردی اتفاقی و البته مفید و مثبتی گفته می‌شود که جوینده به دنبالش نبوده و به صورت جانبی و اتفاقی بدست آمده است. درست مانند کشف موجود خوب و مفیدی چون هیولای صورتی در جزیره‌ای متروک توسط پسرک قهرمان داستان. پس تا اینجای کار انتخاب نام سرندیپیتی برای آن هیولای صورتی توسط نویسنده انگلیسی کتاب کاری هوشمندانه بوده است. اما این واژه چه ارتباطی به زبان فارسی دارد؟

سرندیپیتی از منشا «سرندیپ» در زبان فارسی وارد انگلیسی شده است. «سرندیپ» در زبان فارسی قدیم نام سیلان (سری‌لانکای امروزی – سیلان ناحیه‌ای در شبه‌جزیره هند که به چای‌اش بسیار معروف است) بوده است. اولین بار هوراس والپول (۱۷۱۷-۱۷۹۷) نویسنده انگلیسی در سال ۱۷۵۴ میلادی در نامه‌ای خطاب به دوستش در فلورانس از این کلمه استفاده کرد و می‌نویسد که این واژه را با تکیه بر افسانه ایرانی «سه شاهزاده سرندیپ» (اثر نویسنده پارسی‌گوی امیرخسرو دهلوی) نوشته است، داستانی که قهرمانانش دائماً چیزهایی کشف می‌کنند که به دنبالش نبوده‌اند. این واژه در سال ۲۰۰۴ توسط یک شرکت ترجمه بریتانیایی به عنوان یکی از ده واژه انگلیسی با ترجمه بسیار سخت انتخاب شده است. نکته‌ی دیگر اینکه این واژه در علوم نیز موارد کاربرد دارد. بسیاری از کشفیات علمی چون پنیسیلین، وایاگرا، تفلون، اشعه ایکس و … به نوعی «سرندیپیتی» بوده‌اند!

princes_of_serendip

سه شاهزاده سرندیپ

 جالب آنکه واژه‌های مرتبط دیگری نیز توسط ویلیام بوید در همین راستا پیشنهاد شده است. مثلا واژه زمبلانیتی (به انگلیسی: zemblanity) برای اولین‌بار به عنوان متضاد واژه «سرندیپیتی» به کار برده شده است که به معنی دست پیدا کردن به یافته‌های منفی قابل انتظار می‌باشد. این واژه برگرفته از نام نوایا زملیا جزیره‌ای در شمال شرق روسیه می‌باشد که به دلیل سرمای شدید و زمین‌گیر کردن کاشفان راه‌های دریایی شمال به شمال شرق مشهور است.

واژه دیگر بهرامدیپیتی (به انگلیسی: Bahramdipity) است که برگرفته از نام و شخصیت بهرام‌ گور در داستان سه شاهزاده سرندیپ است. آنطور که در این داستان بیان شده، این واژه به معنی از بین بردن رویدادها و یافته‌های سرندیپیتیایی توسط افراد صاحب قدرت است.

جزیره بورا بورا کجاست؟

برای پاسخ به این سوال کافی است در گوگل جستجویی کوچک انجام دهید. «بورا بورا» نام جزایری بادپناه (مخالف باد) در میان مجموعه جزایر پلی‌نزی فرانسه در اقیانوس آرام می‌باشد. از این جزیره به عنوان زیباترین جای جهان نیز یاد می‌شود. مساحت جزیره کمی بیشتر از ۴۰ کیلومتر مربع بوده و جمعیتی کمتر از نه هزار نفر را در خود جای داده است. درآمد اصلی جزیره به خاطر مناظر زیبا و بکر خود از صنعت گردشگری حاصل می‌گردد.

borabora2

جزیره بورا بورا در اقیانوس آرام

borabora1

جزیره بورا بورا در اقیانوس آرام

borabora3

جزیره بورا بورا در اقیانوس آرام

در پایان مطلب متاسفانه باید به فراموش‌شدگی ادبیات کهن ایران‌زمین، به خصوص ادبیات داستانی عامه پسند آن، اشاره کرد. ادبیاتی که خوشبختانه توسط خوانندگان مغرب زمین دنبال شده یا می‌شده است. مطالعه کتب معروف‌تر باستانی ما چون کلیله و دمنه یا داستان هزار و یک شب برای خود ما و همچنین یادآوری آن‌ها برای نسل بعد به چه میزان است؟ البته نباید از اندازه بسیار پایین سرانه مطالعه غافل بود، مطالعه‌ای اندکی که به ظاهر با ادبیات نوی داستانی غیرفارسی اشباع شده است.

منابع: (۱)، (۲)، (۳)، (۴)، (۵)، (۶) و (۷)




لطفاً برای ارسال نظر ابتدا وارد حساب کاربری خود بشوید
اگر تاکنون ثبت نام نکرده اید ، روی این لینک کلیک کنید

از مجموع 96,939 مطلب نوشته شده توسط 825 نویسنده در 95 وب سایت و وبلاگ آی تی فارسی زبان، تاکنون 9,012 مقاله دست چین و در نشریه خوارزمی منتشر شده اند. در حال حاضر 7158 مقاله دریافت شده در انتظار نشر قرار دارند. تا امروز بیش از 132,114,000 بار این مقالات خوانده شده اند.

تجربه ای متفاوت، تنوعی بینظیر

https://janebi.com

نشریه خوارزمی آگهی می پذیرد.

http://kharazmi.org

خرید جدیدترین مدل های کارت حافظه و مموری رم ها کلاس 10

https://janebi.com

نام کاربری:
کلمه عبور: